Forma -te czasowników
Głównym tematem lekcji 6 kursu japońskiego BENKYŌ jest odmiana czasowników zwana formą -te. Nazwa pochodzi od sylaby, którą zakończone są odmienione czasowniki.
Aby zrozumieć sens tej formy, przytoczę jedynie garstkę jej zastosowań, co pozwoli Ci zrozumieć, jak bardzo jest ona istotna w mowie japońskiej:
- łączenie zdań opisujących kilka zdarzeń lub czynności, np. "Poszedłem do sklepu i zrobiłem zakupy."
- w połączeniu z innymi czasownikami
- prośba, np. "Proszę otworzyć okno."
- zakaz, np. "Tu nie wolno palić."
- pozwolenie, np. "Możesz już usiąść"
- ...i wiele innych zastosowań, o których będziemy mówić w przyszłości
Ta lekcja może być dla Ciebie bardzo łatwa lub umiarkowanie trudna. Zależy to od tego, czy przyswoiłeś już sobie czas przeszły czasowników w formie prostej. Jeżeli tak, to wystarczy, że zapamiętasz trywialnie prosty sposób zamiany:
た/だ → て/で
Na tym mógłbym zakończyć tą część, jednak mam świadomość, że nie wszyscy uczą się zgodnie z tokiem tego kursu języka japońskiego. Dla tych osób przytoczę sposób przekształcania opierając się na lekcji Czasowniki – czas przeszły.
Czasowniki w formie -te mają zakończenie zależne od formy podstawowej tego czasownika. Poniższa tabela pokazuje te zależności:
| Grupa | Forma podstawowa | Forma -te |
|---|---|---|
| "ru" | ~る | ~て |
| "u" | ~う | ~って |
| ~く | ~いて | |
| ~ぐ | ~いで | |
| ~す | ~して | |
| ~つ | ~って | |
| ~ぬ | ~んで | |
| ~ぶ | ||
| ~む | ||
| ~る | ~って |
Aby pokazać, jak to działa w praktyce, również tutaj posłużymy się przykładowymi wyrazami:
| Grupa | Czas teraźniejszy | Czas przeszły |
|---|---|---|
| "ru" | たべる | たべて |
| かりる | かりて | |
| みる | みて | |
| "u" | かう | かって |
| ならう | ならって | |
| いく | wyjątek: いって | |
| あるく | あるいて | |
| ぬぐ | ぬいで | |
| およぐ | およいで | |
| だす | だして | |
| かす | かして | |
| まつ | まって | |
| うつ | うって | |
| しぬ | しんで | |
| あそぶ | あそんで | |
| とぶ | とんで | |
| よむ | よんで | |
| かむ | かんで | |
| かえる | かえって | |
| とる | とって | |
| うる | うって | |
| しる | しって |
Jak zaznaczono na czerwono, wyraz "iść": いく odmienia się w wyjątkowy sposób, niezgodnie z regułą z poprzedniej tabelki. Ponieważ jest to dość często występujący czasownik, postaraj się zapamiętać ten wyjątek.
A skoro już jesteśmy przy wyjątkach, to przedstawiam poniżej te, które powinieneś zapamiętać;
する → して
くる → きて
Jak wspomniałem na wstępie tej części lekcji, forma -te jest niezwykle istotna w języku japońskim, równie istotna, jak forma podstawowa czasowników. Upewnij się, że zrozumiałeś mechanizm przekształcania czasowników. Jeżeli wciąż będziesz miał wątpliwości, zapraszam na forum.
W kolejnych częściach pokażę Ci, jak w praktyce zastosować wiedzę, którą posiądziesz po przyswojeniu sobie powyższego materiału.
Następna część tej lekcji: Proszę posłuchać: ~てください
