Przymiotniki
Poznaliśmy już rzeczowniki i czasowniki, zatem pora na przymiotniki. Bez nich trudno opisywać otaczający nas świat, tak więc zapraszam do lektury!
W języku japońskim przymiotniki dzielą się na dwie grupy: przymiotniki właściwe, czyli tzw. i-przymiotniki oraz quasi-przymiotniki, które my będziemy nazywać po prostu na-przymiotnikami. Przedrostki "i" oraz "na" pokazują, w jaki sposób zakończony jest przymiotnik, który w zdaniu określa (opisuje) rzeczownik. Np. w króciutkim zdaniu "Piękna pogoda." przymiotnik "piękna" opisuje "pogodę", która jest rzeczownikiem.
W zależności od grupy, przymiotniki inaczej się odmieniają, przy czym odmiana na-przymiotników przypomina nieco odmianę rzeczowników. Zacznijmy więc od rzeczy dla nas nowej.
i-przymiotniki
Jak już na wstępie wspomniałem i-przymiotniki są nazywane właśnie w ten sposób, ponieważ kończą się na "i". Poniżej przykładowe wyrazy (forma podstawowa):
| Hiragana | Kanji | Znaczenie |
|---|---|---|
| いい | 良い | dobry |
| わるい | 悪い | zły |
| おおきい | 大きい | duży |
| ちいさい | 小さい | mały |
| きたない | 汚い | brudny |
| やすい | 安い | tani |
| たかい | 高い | drogi; wysoki |
| ひくい | 低い | niski |
| みじかい | 短い | krótki |
| ながい | 長い | długi |
| かたい | 硬い | twardy |
| やわらかい | 柔らかい | miękki |
| あたたかい | 1.温かい; 2.暖かい | ciepły (ad.1: np. napój; ad.2: powietrze) |
| さむい | 寒い | zimny (o temperaturze powietrza czy pogodzie) |
| つめたい | 冷たい | zimny (np. drink), również o charakterze człowieka |
| ひろい | 広い | szeroki |
| せまい | 狭い | wąski, ciasny |
| つよい | 強い | silny |
| よわい | 弱い | słaby |
| おもい | 重い | ciężki |
| かるい | 軽い | lekki |
| あたらしい | 新しい | nowy |
| ふるい | 古い | stary |
Poprzestając na tych kilku przykładach przejdźmy do ich odmiany. Przymiotniki japońskie odmieniają się przez:
- czas: przeszły i teraźniejszo-przyszły;
- tryb: twierdzący lub negujący
| czas \ tryb | twierdzący | negujący |
| teraźniejszy | ~い | ~くない |
| przeszły | ~かった | ~くなかった |
Zatem korzystając z poznanych przed chwilą przymiotników, otrzymamy:
| Przymiotnik | ter.; twierdz. | ter.; neg. | przesz.; twierdz. | przesz.; neg. |
|---|---|---|---|---|
| zły | わるい | わるくない | わるかった | わるくなかった |
| tani | やすい | やすくない | やすかった | やすくなかった |
| drogi; wysoki | たかい | たかくない | たかかった | たかくなかった |
| długi | ながい | ながくない | ながかった | ながくなかった |
i tak dalej. A teraz uwaga: wyjątek! Tak, w japońskim za dużo ich nie ma, więc zasługują na szczególną uwagę
. Tym wyjątkiem jest przymiotnik "dobry" - いい:
| Przymiotnik | ter.; twierdz. | ter.; neg. | przesz.; twierdz. | przesz.; neg. |
|---|---|---|---|---|
| dobry | いい | よくない | よかった | よくなかった |
Zobaczmy teraz, jak odmieniają się te same przymiotniki w formie uprzejmej.
| czas \ tryb | twierdzący | negujący |
| teraźniejszy | ~いです | ~くありません |
| przeszły | ~かったです | ~くありませんでした |
W mowie używa się jeszcze jednego, bardzo łatwego sposobu - do formy prostej dokłada się po prostu です, tworząc formę uprzejmą:
| czas \ tryb | twierdzący | negujący |
| teraźniejszy | ~いです | ~くないです |
| przeszły | ~かったです | ~くなかったです |
Przejdźmy teraz do przykładów - zobaczmy, jak powyższe regułki działają w praktyce.
Staraj się samemu układać zdania używając wcześniej poznanych wyrazów i odpowiednio je odmieniając.
na-przymiotniki
Drugim rodzajem przymiotników japońskich są na-przymiotniki. Wymieńmy kilka z nich:
| Hiragana | Kanji | Znaczenie |
|---|---|---|
| げんき(な) | 元気(な) | zdrowy |
| おおき(な) | 大き(な) | duży |
| きれい(な) | (綺麗) | czysty; piękny |
| かんたん(な) | 簡単(な) | łatwy |
| べんり(な) | 便利(な) | użyteczny |
| あんぜん(な) | 安全(な) | bezpieczny |
| すき(な) | 好き(な) | ulubiony |
W przeciwieństwie do i-przymiotników, na-przymiotniki jako takie nie posiadają końcówki, dopóki nie występują się z rzeczownikiem (w tabeli podana w nawiasach).
Choć już odmiana i-przymiotników jest dość łatwa, to odmiana na-przymiotników jest dziecinnie prosta, szczególnie, jeżeli już znasz odmianę rzeczowników. Odmieniają się one bowiem dokładnie tak samo:
| czas \ tryb | twierdzący | negujący |
| teraźniejszy | げんきです | げんきじゃありません |
| przeszły | げんきでした | げんきじゃありませんでした |
Jak widzisz, końcówka な nie występuje, gdy brak rzeczownika. Sprawdźmy w takim razie jak wyglądają na-przymiotniki w akcji.
Na koniec ciekawostka: jak powiedzieć "jestem głodny" lub "chce mi się pić (jestem spragniony)"? Choć w polskim mamy do czynienia z przymiotnikami, to w japońskim używa się tu czasowników:
A jak w takim razie powiedzieć "kocham cię"? Najlepiej tak:
Ten zwrot może się również odnieść do potrawy, za którą wręcz przepadamy - zależy oczywiście od kontekstu.
To tyle - kiedy nauczysz się materiału zawartego w tej części będziesz nareszcie potrafił opisać otaczające Cię przedmioty i osoby. Pamiętaj, że jeżeli zapomnisz jakiegoś wyrazu, zawsze możesz go zastąpić zaprzeczeniem przeciwnego, np. zamiast "ciężki" możesz użyć "nie lekki". Uczenie się wyrazów przeciwstawnych jest doskonałą metodą nauki przymiotników - polecam!
ĆWICZENIA
- Odmień poznane w tej części przymiotniki według poznanych sposobów (forma słownikowa + uprzejma). Odmianę zapisuj w zeszycie (hiragana, ewentualnie poznane dotychczas kanji).
- Przetłumacz zdania na język japoński:
- Kupiłem nowy zegarek.
- Japonia jest pięknym krajem.
- Ta torba jest droga.
- Ten rower nie był tani.
- Japoński jest łatwy.
- Sushi jest bardzo smaczne.
- Mój rower jest czerwony.
- Pokój Michała jest bardzo duży.
- To jest stary samochód Pana Tanaki.
- Te kwiaty są piękne.
- Niebo jest niebieskie.
Następna część tej lekcji: Kolory po japońsku
