Kanji część 4

Pora na kolejną porcję kanji. Tym razem rozpoczynamy od małej lekcji. Będzie to lekcja rozpoznawania nóżek. Tak, dobrze przeczytałeś. Nóżek. Otóż kanji posiadają czasem nóżki. Ale nie zawsze takie same.
Czasami są to nóżki człowieka i wtedy wygląda ją one tak: 儿. Widać stopę w prawej nodze, w drugiej nie widać, bo akurat druga zaraz zrobi krok.
Drugi rodzaj nóżek to nóżki zwierzęcia. Zwierzątka nie mają stóp (a przynajmniej nie tak jak ludzie) i wyglądają tak: ハ. Ot, takie niepozorne łapki.

Obydwa rodzaje nóżek to oczywiście tylko klucze służące do układania historii, a nie prawdziwe kanji. Dodatkowo poznajmy jeszcze klucz 厶, który przyjmie znaczenie "łokieć".

Jeżeli już potrafisz rozróżniać nóżki i wiesz jak wygląda łokieć, to możemy przejść do lekcji właściwej.

止

4

stop

on'yomi

シ

kun'yomi

と.まる, -ど.まり, と.める, -と.める, -ど.め, とど.める, とど.め, とど.まる, や.める, や.む, -や.む, よ.す, -さ.す, -さ.し, どめ

Komentarz

Oryginalne znaczenie tego znaku to "stopa" i jako radykał w takim znaczeniu będziemy go używać. W obecnej postaci wyobrażenie sobie stopy na podstawie tego kanji może wymagać sporej wyobraźni, ponieważ oryginalny piktogram wygląda tak: .
Jeżeli już zapamiętamy kształt tej dziwnej stopy, to bardzo łatwo będzie skojarzyć z wyrazem "stop".

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
止まる	とまる	zatrzymać się
廃止	はいし	kasacja, zniesienie
中止	ちゅうし	przerwać, pauzować, zawiesić
禁止	きんし	zakaz
防止	ぼうし	zapobieganie, prewencja
止める	やめる	rzucić (np. palenie), zrezygnować (z pracy itp.)

正

5

prawidłowy, właściwy, słuszny

on'yomi

セイ, ショウ

kun'yomi

ただ.しい, ただ.す, まさ, まさ.に, おお, くに, ま, まさし, ただし

Komentarz

Mamy tu 一 jako "jedynkę" na górze znaku, a pod nią 止 - "stop".
Jeżeli chcesz zrobić coś prawidłowo, nawet jeden błąd czy niedoskonałość powinny spowodować, że powiesz sobie "STOP - musimy to poprawić!".

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
正しい	ただしい	właściwy, słuszny
改正	かいせい	poprawka, przeróbka, wydanie nowej wersji
修正	しゅうせい	korekcja, poprawa, modyfikacja
正式	せいしき	oficjalny, formalny
正確	せいかく	dokładność, akuratność, prawdziwość

夕

3

wieczór

on'yomi

セキ

kun'yomi

ゆう, ゆ

Komentarz

Choć można skojarzyć sobie ten znak z księżycem 月, a właściwie jego kawałkiem (widocznym zza chmury?), to jego kształt możesz też skojarzyć go z godziną 7 po południu, kiedy to zapada wieczór.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
夕食	ゆうしょく	kolacja, wieczorny posiłek
夕方	ゆうがた	wieczór
夕日	ゆうひ	wieczorne, zachodzące słońce

天

4

niebo

on'yomi

テン

kun'yomi

あまつ, あめ, あま-, あき, あも, た, たかし, て, なま

Komentarz

Choć i tym razem mamy kreskę na górze znaku, to jednak tym razem pomyślmy o niej jak o suficie. Wielkim　suficie nad wszystkim dookoła - a takim może być tylko niebo. Można też pomyśleć o Wielkim 大 i Jedynym, który jest w Niebie.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
天気	てんき	pogoda
天井	てんじょう	sufit
天皇	てんのう	Imperator Japonii
天国	てんこく	niebo (przeciwieństwo piekła)
天使	てんし	anioł
天才	てんさい	geniusz, cudowne dziecko

手

4

ręka

on'yomi

シュ, ズ

kun'yomi

て, て-, -て, た-

Komentarz

Choć ilość palców może się nie zgadzać, to takie właśnie znaczenie ma to kanji. Jako część innych kanji czasami traci górną kreskę i wtedy faktycznie ma pięć palców.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
手	て	ręka
相手	あいて	partner
手続き	てつづき	procedura, postępowanie
手術	しゅじゅつ	operacja chirurgiczna
手紙	てがみ	list
歌手	かしゅ	piosenkarz
運転手	うんてんしゅ	kierowca

火

4

ogień

on'yomi

カ

kun'yomi

ひ, -び, ほ-

Komentarz

To kanji przypomina nieco ognisko: ułożone w stożek drwa i płomienie po bokach. Jako część innych kanji przyjmie czasem postać czterech kresek 灬　na dole kanji, np. jak w kanji na rybę: 魚.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
火	ひ	ogień
火山	かざん	wulkan, "ognista góra"
火曜日	かようび	wtorek
火事	かじ	pożar
花火	はなび	fajerwerki, sztuczne ognie

犬

4

pies

on'yomi

ケン

kun'yomi

いぬ, いぬ-

Komentarz

Pies, i to nie byle jaki! Wielki 大, w dodatku macha ogonem!

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
犬	いぬ	pies
愛犬	あいけん	piesek (zwierzak domowy)
小犬	こいぬ	szczeniak
犬歯	けんし	kieł

王

4

król

on'yomi

オウ, -ノウ

kun'yomi

おお, おおきみ, わ

Komentarz

Nie wiem, czy Chińczycy tworząc kanji grali w szachy, czy może twórca szachów inspirował się kanji, ale ten znak wygląda jak szachowy król!

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
王	おう	król, władca
女王	じょおう	królowa
王座	おうざ	tron
王国	おうこく	królestwo
王子	おうじ	królewicz

玉

5

klejnot; kula

on'yomi

ギョク

kun'yomi

たま, たま-, -だま, おう, だん

Komentarz

Widzimy tu króla 王 trzymającego coś niewielkiego. To jego kuliste berło, będące atrybutem władzy króla.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
玉	たま	kula, sfera; moneta
目玉	めだま	gałka oczna
玉子	たまご	jajko
十円玉	じゅうえんだま	moneta dziesięciojenowa

生

5

życie, narodziny

on'yomi

セイ, ショウ

kun'yomi

い.きる, い.かす, い.ける, う.まれる, う.まれ, うまれ, う.む, お.う, は.える, は.やす, き, なま, なま-, な.る, な.す, む.す, -う, あさ, いき, いく, いけ, うぶ, うまい, え, おい, ぎゅう, くるみ, ごせ, さ, じょう, すぎ, そ, そう, ちる, なば, にう, にゅう, ふ, み, もう, よい, りゅう

Komentarz

To kanji używane jest również do określenia "lanego" piwa kuflowego 生ビール (wtedy znak czytany jest jako "nama"). Oczami wyobraźni widzę dystrybutor mojego ulubionego polskiego piwa na "ż" (uwaga, reklama! z kranikiem po lewej stronie...

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
先生	せんせい	nauczyciel, mistrz
誕生	たんじょう	narodziny
誕生日	たんじょうび	dzień urodzin, urodziny
人生	じんせい	życie
学生	がくせい	student
生む	うむ	urodzić
一年生	いちねんせい	pierwszoroczniak
生年月日	せいねんがっぴ	data urodzin
生きる	いきる	żyć
生け花	いけばな	ikebana, sztuka aranżacji kwiatów, kompozycja kwiatowa

立

5

stać, stawać

on'yomi

リツ, リュウ, リットル

kun'yomi

た.つ, -た.つ, た.ち-, た.てる, -た.てる, た.て-, たて-, -た.て, -だ.て, -だ.てる, たち, たっ, たつ, だて, つい

Komentarz

Już widzę tą osobę wymyślającą znaki kanji. Siedzi sobie w fotelu, obgryza ołówek i rozgląda się po pokoju. "Co by tu wymyślić... Mam! Wazon stoi na stole! Niech będzie, czemu nie. Dobra, następne..."
Trudno, my to musimy teraz zapamiętać: "stać" wygląda jak wazon.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
立つ	たつ	stać
立場	たちば	stanowisko, pozycja
成立	せいりつ	powstanie, stworzenie
役立つ	やくだつ	użyteczny, pomocny
中立	ちゅうりつ	neutralność
日立	ひたち	Hitachi

音

9

dźwięk

on'yomi

オン, -ノン, イン

kun'yomi

おと, ね, お, と

Komentarz

Wyobraź sobie dźwięk Twojego budzika, kiedy każdego dnia zmusza Cię do powstania na równe nogi. Niezbyt miły uszom dźwięk!

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
音	おと	dźwięk
音楽	おんがく	muzyka
録音	ろくおん	nagranie, zapis audio
騒音	そうおん	szum, hałas
発音	はつおん	wymowa
音色	ねいろ	ton, barwa dźwięku
音質	おんしつ	jakość dźwięku
足音	あしおと	dźwięk kroków

名

6

imię; nazwa; reputacja

on'yomi

メイ, ミョウ

kun'yomi

な, -な, と

Komentarz

A może romantyczna historyjka? Jest wieczór, jesteś ze swoją ukochaną osobą. Jest ciemno, widzisz tylko jej usta szepczące Twoje imię.
Inna historyjka: w japońskim imię Taro jest odpowiednikiem polskiego Jana - używa się go często jako przykład przy wyjaśnieniu sposobu wypełniania dokumentów. Jeżeli to imię zapisać katakaną, dostaniemy タロ. A jak odpowiednio złożyć te dwa znaki?

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
名前	なまえ	imię
有名	ゆうめい	sławny
氏名	しめい	pełne nazwisko, nazwisko i imię
名称	めいしょう	nazwa
名刺	めいし	wizytówka
名詞	めいし	rzeczownik

見

7

patrzeć, widzieć; opinia

on'yomi

ケン

kun'yomi

み.る, み.える, み.せる

Komentarz

Mamy tutaj męskie oko (jedno? pewnie pirat!) zawieszone na pięknych damskich nogach. Widzisz jak się gapi?

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
花見	はなみ	hanami-oglądanie kwitnących kwiatów wiśni
見る	みる	patrzeć
意見	いけん	opinia, punkt widzenia,
発見	はっけん	wynalazek, odkrycie
見本	みほん	próbka, wzór

貝

7

małż, ostryga; muszla

on'yomi

バイ

kun'yomi

かい

Komentarz

Spróbuj wyobrazić sobie letnią plażę, gdzie opala się mnóstwo ludzi. Nagle wszyscy wpadają w popłoch - z morza wybiega małż na swoich krótkich dwóch nóżkach, a z półotwartej muszli zamiast perły wyziera wielkie oko! Choć sama znajomość kanji na muszlę może wydawać się zbędna, to jednak powinieneś ją zapamiętać, ponieważ kanji to często jest częścią innych kanji.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
貝	かい	małż, muszla

糸

6

nić, włókno

on'yomi

シ

kun'yomi

いと

Komentarz

Pamiętasz jak mama prosiła cię o pomoc przy nawijaniu włóczki na kłębek? Najpierw mama nawijała wełnę na twoje ręce zgięte w łokciach(厶), a potem zwijała ją w mały (小) kłębek.
To kanji występuje tak często jako składnik innych kanji, że ciężko ci będzie je zapomnieć.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
糸巻き	いとまき	szpulka
糸	いと	nić, włókno
糸口	いとぐち	koniec kłębka; początek, trop
毛糸	けいと	włóczka
釣り糸	つりいと	żyłka (na ryby)

竹

6

bambus

on'yomi

チク

kun'yomi

たけ, たか

Komentarz

Dwie pałeczki zrobione z bambusa leżą na swoich podstawkach (każda pałeczka ma własną!)
Zarówno jako kanji jak i klucz znak ten przyjmuje takie samo znaczenie: "bambus".

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
竹	たけ	bambus
爆竹	ばくちく	sztuczne ognie, petardy
竹林	ちくりん	gaj bambusowy
竹刀	しない	kij (miecz) bambusowy
竹の子	たけのこ	pędy bambusa

車

7

samochód, wóz; koło

on'yomi

シャ

kun'yomi

くるま, くら, くろま

Komentarz

Tym razem zamiast układać historyjkę, spróbujmy wyobrazić sobie wóz lub samochód o takim kształcie. Np. taki, w którym pierwsza i ostatnia pozioma kreska to osie, po środku siedzenia a długa pionowa kreska to wał. Jakkolwiek będzie wyglądał twój pojazd, każda kreska tego znaku musi posiadać swoją funkcję.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
車	くるま	samochód, wóz, wózek, pojazd
自動車	じどうしゃ	ｓamochód
電車	でんしゃ	pociąg
自転車	じてんしゃ	rower
戦車	せんしゃ	czołg
車種	しゃしゅ	marka samochodu
車輪	しゃりん	koło
馬車	ばしゃ	powóz konny
車庫	しゃこ	garaż

字

6

znak, litera

on'yomi

ジ

kun'yomi

あざ, あざな, -な

Komentarz

Spójrz najpierw na górną część znaku. Z czym może się kojarzyć to: 宀 ? To przecież dach, z kominem po środku i rynnami po bokach. Czasami będziemy dla tego klucza używać również znaczenia "dom".
Wracając do znaku 字. Wyobraź sobie, że jesteś w pięknym japońskim ogrodzie, po środku którego stoi japońska altanka. Pod dachem tej altanki siedzi samotnie dziecko i pędzelkiem maluje znaki kanji. Hej, przyjrzyj się uważnie - czy to nie przypadkiem nie ty sam, kilka lat temu?

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
漢字	かんじ	kanji, znak chiński
数字	すうじ	liczba
赤字	あかじ	deficyt, manko; czerwony znak
黒字	くろじ	czarny znak; bilans dodatni
文字	もじ	litera, znak
字幕	じまく	napisy filmowe
ローマ字	ローマじ	znak alfabetu

早

6

szybki; wczesny

on'yomi

ソウ, サッ

kun'yomi

はや.い, はや, はや-, はや.まる, はや.める, さ-, さか, さわ, そ, わ

Komentarz

- Wstawaj, leniu, słońce　(日) już wysoko, już dziesiąta (十)!
- Mamo, są wakacje, jeszcze za wcześnie!

Jako klucz możemy również użyć znaczenia "słonecznik" - to kanji wygląda jak kwiat, który zamiast płatków ma słońce.

Przykładowe wyrażenia

kanji	hiragana	znaczenie
早い	はやい	szybki, wczesny
早急	さっきゅう	pilny
早速	さっそく	natychmiast, od razu
早起き	はやおき	wstawać wcześnie
早口	はやくち	mówić szybko
早目に	はやめに	zawczasu