Częstość zdarzeń

Czy wiesz co to jest czasoprzestrzeń? Z czasoprzestrzenią mamy do czynienia wtedy, gdy w wojsku sierżant mówi do szeregowego:
"Będziecie kopać okopy od tego drzewa do siódmej wieczorem!"

To żart oczywiście, ale stosuje on pewną konstrukcję, o której chciałbym powiedzieć na wstępie. Mowa o konstrukcji od - do :

przy czym A i B mogą być zarówno w dziedzinie czasu (np. godzina, dzień, rok) jak i przestrzeni (miasto, kraj itp.). Poniższe przykłady zobrazują działanie tej konstrukcji, zresztą niemal identycznej do konstrukcji w gramatyce polskiej:

Zwróć uwagę na to, że w przeciwieńswtie do języka polskiego, から i まで występują nie przed, a po wyrazie, do którego się odnoszą, podobnie zresztą jak wszystkie japońskie partykuły.

Przejdźmy teraz do meritum tej części lekcji, a mianowicie do wyrażeń określających częstość. Będziemy tu używać sporo czasowników, więc mam nadzieję, że w miarę przyswoiłeś sobie wiedzę z części o czasownikach japońskich.

W polskim używamy wyrazów "nigdy (nie robić)", "prawie w ogóle (nie robić)" aż do "zawsze (robić)". I w tym przypadku również jest mocna analogia pomiędzy polskim a japońskim. Dokładnie w ten sam sposób stopniujemy częstość jakiegoś wydarzenia. Poniżej odpowiednie zwroty.

ぜんぜん　（しません） - nigdy, wcale, w ogóle

Używany w celu zanegowania występowania danego wydarzenia czy czynności, czyli jak wyraziłby to matematyk: "prawdopodobieństwo wystąpienia wyrażenia wynosi 0". Zauważ, że występuje z orzeczeniem w formie zaprzeczenia (w nawiasie podano しません, czyli "nie robić", ale może być to równie dobrze jakikolwiek inny czasownik w formie zaprzeczenia), czyli tak samo jak w języku polskim:

Bohater tego przykładu zaprzecza, jakoby palił papierosy. Na marginesie ciekawostka: w japońskim papierosy się ssie (forma podst.: すう, forma grzeczna: すいます), co właściwie jest przecież bliższe właściwej czynności, niż "palenie". Z kolei タバコ to kolejny wyraz zapożyczony z angielskiego - stąd pisany katakaną.

ほとんど（しません）　- prawie wcale, niemal w ogóle

Podobnie jak w zastosowaniu wyrażenia "prawie wcale", ほとんど używane jest wtedy, gdy istnieje bardzo niewielka szansa, że dane wydarzenie wystąpi, lub inaczej mówiąc, wydarzenie to występuje niezwykle rzadko. Również tu orzeczenie przyjmuje formę zaprzeczenia - jak w poniższym przykładzie:

Powyższy przykład jest tak naprawdę zwierzeniem autora. Ponieważ czekoladę jem w ilości jeden malutki kawałeczek na rok, można uznać, że prawdopodobieństwo, że w danym momencie jem czekoladę jest niezwykle małe, jednak nie można kategorycznie zaprzeczyć, więc użycie wyrazu ぜんぜん nie byłoby poprawne. W takiej sytuacji użycie ほとんど jest jak najbardziej wskazane.

めったに　（しません）　- rzadko

Jako kolejny stopień częstości poznajmy wyraz めったに. Możesz przyjąć, że jeżeli coś robisz sporadycznie, niezwykle rzadko, ale jednocześnie częściej, niż ja jem czekoladę, powinieneś użyć tego wyrazu. Tu znów orzeczenie みる (みます) - "oglądać" w formie zaprzeczenia:

Bohater tego zdania zapewne ogląda jedynie program, który emitowany jest raz w miesiącu.

あまり　（しません）　- sporadycznie, niezbyt często

Co prawda w tej części użyjemy tego wyrazu do określenia częstości, jednak z powodzeniem może być on wykorzystany do określenia innych cech, jak na przykład "natto jest niezbyt smaczne". Ponieważ jednak przymiotniki i ich zastosowanie poznamy w kolejnej lekcji, skupmy się więc na omawianym tutaj zastosowaniu:

Również tutaj czasownik "pić" (のむ, w wersji grzecznej のみます) jest w zaprzeczeniu.

ときどき　（します）　- od czasu do czasu, czasami

Oba zwroty japoński i polski są tak równoznaczne, że nawet kanji odpowiadające wyrazowi ときどき (時々) jest znakiem na "czas" (ten drugi znaczek oznacza powtórzenie pierwszego). Ten zwrot rozpoczyna zwroty, w których orzeczenia nie trzeba już zaprzeczać:

たまに（します）　- czasem

Choć ten zwrot występuje tu po ときどき, to jednak różnica pomiędzy nimi jest bardzo niewielka. Możemy spokojnie przyjąć, że たまに jest na równi z ときどき.

Zauważyłeś, że wyraz "sport" jest również wyrazem "zdobycznym"? Tak, jest to zapożyczenie od Anglików, którzy byli uprzejmi zapożyczyć sobie ten wyraz z ludowego języka łacińskiego.

よく （します）　- często

Ten wyraz oprócz znaczenia "często" znaczy również "dobrze", ale podobnie jak w przypadku wyrazu あまり, będziemy mówić o nim przy okazji omawiania przymiotników. Teraz poznamy jego zastosowanie w takich zdaniach jak to poniższe:

いつも （します）　- zawsze

Jest to przeciwieństwo do ぜんぜん mówiące, że dana czynność czy wydarzenie ma miejsce "zawsze", czy innymi słowy wskazuje na daną prawidłowość:

To wszystko jeżeli chodzi o zwroty używane do określania częstości występowania. Naucz się ich wymyślając również swoje własne przykłady. Pamiętaj, że o wiele szybciej zapamiętasz słówka, jeżeli będziesz je stosował, staraj się więc używać w przykładach takie słowa, z którymi wciąż masz problemy. Idealnie będzie, jeżeli przykłady te będziesz zapisywał - dotyczy to szczególnie wzrokowców.