Czasowniki

Jak napisałem na wstępie do tej lekcji, czasowniki japońskie nie odmieniają się ani przez osoby, ani przez rodzaje, ani nawet przez liczby. Aby jednak nie było aż tak łatwo, czasowniki dzielą się na formę prostą oraz formę "grzeczną" czasownika.

Forma prosta

Forma prosta dzieli się na dwa typy: typ czasownika "ru", zwanego też "samogłoskowym" lub "ichidan" oraz "u", który jest typem "spółgłoskowym" i nazywa się "godan". Aby niepotrzebnie nie komplikować prostej sprawy, nie musisz zapamiętywać tych określeń. Skupmy się bardziej istocie czasowników "ru" i "u". Zauważyć na wstępie należy, forma prosta jest używana w mowie nieformalnej, a więc takiej, gdzie zachowanie etykiety nie jest wymagane. Przykładem takiej sytuacji może być:

• rodzice zwracający się do dziecka
• rozmowa przyjaciół
• reprymenda od szefa

Nauczenie się formy prostej jest jednak niezbędne, ponieważ na niej bazują inne formy. Forma prosta nazywana jest też formą "słownikową", ponieważ w słownikach właśnie w takiej formie zapisane są wszystkie czasowniki.

Poznając pierwsze czasowniki japońskie szybko odkryjemy, że właściwie wszystkie one kończą się głoską "u". Biorąc jednak pod uwagę sylaby japońskie zapisywane hiraganą, otrzymujemy następujący ich podział:

Być może zauważyłeś, że zarówno w grupie "ru" jak i "u" znajdują się zakończenia "る". O co tu chodzi? Otóż niektóre czasowniki zakończone na "る" należą do jednej grupy, niektóre do drugiej. Jest to mylące, więc podpowiem Ci pewien sposób na rozpoznawanie. Jeżeli samogłoska przed końcówką "ru" to "a", "o" lub "u", wtedy na pewno mamy do czynienia z czasownikiem z grupy "u". Niestety nie ma reguły działającej w odwrotnym kierunku. Nie przejmuj się jednak, praktyka pozwoli Ci zapamiętać odmiany tych wyrazów bez zbędnego próbowania ich zaklasyfikowania. Zapraszam zatem do przykładów:

Zaprzeczenie czasownika w formie prostej

Ktoś może zapytać, po co ten podział, skoro i tak wszystkie czasowniki kończą się na "u", poza tym te zakończone na "ru" występują w jednej i drugiej grupie!

To prawda, że na początku cały ten podział jest nieco irytujący. Ale zmienia się to w momencie, kiedy zaczynamy odmieniać czasowniki, na przykład tworzyć ich zaprzeczenie. Wtedy w czasownikach typu "u" wyrzucamy właśnie głoskę "-u", a zamiast niej wstawiamy "-anai" (lub "-wanai" wtedy gdy głoską poprzedzającą "u" jest "a", jak w wyrazie かう - "kupować", czy あう - "spotykać"). Natomiast w czasownikach "ru" wyrzucamy "-ru" i zastępujemy je "-nai".

Części czasowników w formie prostej po odjęciu końcówek "ru" bądź "u" będziemy nazywać tematem czasownika. Ponieważ w trakcie odmian czasowników temat się nie zmienia, będzie nam łatwiej zapamiętać istotę tych odmian.

Poćwiczmy zatem na "żywych" wyrazach:

Dotychczas poznaliśmy czas teraźniejszo-przyszły. Używa się go wtedy gdy mówimy o:

• Czynnościach, jakie ktoś zwykle wykonuje

• Czynnościach, jakie ktoś ma zamiar wykonać w przyszłości

Na marginesie przypomnę, że forma prosta nie może być użyta w oficjalnej rozmowie, powyższe przykładowe zdania mogą być wypowiedziane do kolegi lub członka rodziny.

Forma grzeczna

Jeżeli odmiana formy prostej do zaprzeczenia wydaje Ci się na tym etapie nieco skomplikowana, to mam dla Ciebie dobrą wiadomość. Głównie będziesz używał formy grzecznej, która to jest bardzo łatwa do zbudowania i jeszcze łatwiejsza do odmiany!

Poznałeś już, co to temat czasownika. Wyobraź sobie teraz, że do tematu doklejasz końcówkę -ます dla czaswonika typu "ru" oraz -います dla czasownika "u" i... gotowe! Masz już grzeczną formę czasownika. Łatwe?

Zaprzeczenie formy grzecznej

Jeszcze łatwiejsze jest zaprzeczenie formy grzecznej! Po prostu ます zamieniasz na ません i już!

Pamiętaj tylko, aby delikatnie zaakcentować ostatnie "se".

Wyjątki

No dobrze, co prawda jest kilka różnych grup, ale wygląda na to, że wszystkie podlegają jasnym regułom. Czy zatem wśród japońskich czasowników nie ma wyjątków, jak ma to miejsce w przypadku polskich czasowników? Otóż wyjątki są - DWA(!). Do tego jeden z nich - する, czyli "robić" jest powtarzany tak często, że nie musisz się nawet fatygować, żeby się go nauczyć. Drugi to くる - "przyjść, przybyć":

Czasownik する jest używany do tworzenia czasowników bazujących na rzeczownikach. W języku japońskim istnieje wiele czynności opisanej w następujący sposób:

gdzie "ABC" jest rzeczownikiem, na przykład:

Tego typu "する-czasowników" jest bardzo dużo, będziemy je poznawać na bieżąco.

Podsumowanie

W tej części przedstawiona została spora część gramatyki. Jest to jednak podstawa i jeżeli teraz nie przyswoisz sobie tej wiedzy, później będzie Ci bardzo ciężko. Poświęć zatem odpowiedni czas na naukę czasowników w formie prostej i grzecznej. W następnej części dotyczącej czasowników będziemy mówić o czasie przeszłym, jednak aby móc sobie z nim poradzić musisz najpierw znać czas teraźniejszo-przyszły. Na zakończenie wszystkie formy z tej części w jednej tabelce:

---

Odwiedzający tę stronę najczęściej szukali:

czasowniki japonskie (57), japoński czasowniki (19), japonskie czasowniki (16), czasowniki po japońsku (10), czasowniki w języku japońskim (5), odmiana być po japońsku (5), japonski formy proste (4), japoński odmiana czasownika (4), japonski odmiana czasowników (4), czasownik byc po japonsku (3)

---

---