Hiragana
Naukę japońskiego zaczniemy od hiragany – podstawowego “alfabetu”. Zanim mały Japończyk nauczy się pisać nieco bardziej skomplikowane znaki kanji, używa właśnie tego systemu (na zmianę z katakaną, do której przejdziemy w czasie późniejszym).
Hiraganę używamy również:
- do zapisu gramatycznych końcówek wyrazów;
- do zapisu partykuł, będących niejako łącznikami wyrazów w zdaniu, określającymi ich przypadki (mianownik, celownik, dopełniacz itd., czyli co, komu, czym i gdzie);
- w wyrazach, które nie posiadają swoich kanji, lub są one bardzo rzadko używane (nie należą do tzw. zatwierdzonego zestawu jouyou, który to zawiera 1945 znaków kanji);
- gdy zapomnimy, jak napisać dany wyraz w kanji.
Wiele podręczników jest w całości pisanych romaji, czyli po prostu literami alfabetu. Jest to wystarczające dla osób, które chciałyby poznać kilka wyrażeń po japońsku. Jednak osoby, które poważnie podchodzą do tematu nauki japońskiego (a głównie dla takich właśnie osób przeznaczony jest ten kurs) powinny rozpocząć naukę japońskich znaków, rozpoczynając od hiragany.
W poniższej tabeli przedstawione są podstawowe znaki hiragana wraz ze sposobem ich czytania:
| a | i | u | e | o | |
| - | あ a | い i | う u | え e | お o |
| k | か ka | き ki | く ku | け ke | こ ko |
| s | さ sa | し shi | す su | せ se | そ so |
| t | た ta | ち chi | つ tsu | て te | と to |
| n | な na | に ni | ぬ nu | ね ne | の no |
| h | は ha | ひ hi | ふ fu | へ he | ほ ho |
| m | ま ma | み mi | む mu | め me | も mo |
| y | や ya | ゆ yu | よ yo | ||
| r | ら ra | り ri | る ru | れ re | ろ ro |
| w | わ wa | を wo | |||
| n | ん n |
- こんにちは - konnichiwa
- こんばんは - konbanwa
- partykuła は
Po dodaniu elementu przypominającego cudzysłów lub kółeczko, otrzymujemy dodatkowe sylaby. Polega to na tym, że taki "cudzysłów" zamienia spółgłoskę bezdźwięczną na dźwięczną, jak poniżej:
| K → G |
| S → Z |
| T → D |
Poza tym " oraz ° zamienia H następująco:
| " | H → B |
| ° | H → P |
Zatem otrzymujemy następujące sylaby:
| a | i | u | e | o | |
| g | が ga | ぎ gi | ぐ gu | げ ge | ご go |
| z | ざ za | じ ji | ず zu | ぜ ze | ぞ zo |
| d | だ da | ぢ ji | づ du | で de | ど do |
| b | ば ba | び bi | ぶ bu | べ be | ぼ bo |
| p | ぱ pa | ぴ pi | ぷ pu | ぺ pe | ぽ po |
Należy wspomnieć jeszcze o połączeniach spółgłosek z głoskami “ya” (や), “yu”(ゆ), “yo”(よ). Znaki te zapisuje się wtedy nieco mniejsze niż standardowe:
| ya | yu | yo | |
| k | きゃ kya | きゅ kyu | きょ kyo |
| s | しゃ sha | しゅ shu | しょ sho |
| t | ちゃ cha | ちゅ chu | ちょ cho |
| n | にゃ nya | にゅ nyu | にょ nyo |
| h | ひゃ hya | ひゅ hyu | ひょ hyo |
| m | みゃ mya | みゅ myu | みょ myo |
| r | りゃ rya | りゅ ryu | りょ ryo |
a po dodaniu kreseczek i kółeczka do "k", "s", "t" i "h" sylab (podobnie jak zrobiliśmy wyżej) otrzymujemy:
| g | ぎゃ gya | ぎゅ gyu | ぎょ gyo |
| j, z, d * | じゃ ja | じゅ ju | じょ jo |
| b | びゃ bya | びゅ byu | びょ byo |
| p | ぴゃ pya | ぴゅ pyu | ぴょ pyo |
* - bez względu na to, czy użyjemy "j" czy "z" w połączeniu z "ya" ("yu", "yo") otrzymamy じゃ(じゅ, じょ); w przypadku "d" otrzymamy co prawda ぢゃ(ぢゅ,ぢょ), które jest jednak bardzo rzadko stosowane, a czyta się je tak samo. Dodatkowo: pisząc じゃ wystarczy zamiast "jya" napisać "ja".
Na koniec kilka słów o przedłużaniu brzmienia samogłosek i spółgłosek.
Samogłoski przedłużamy dodając kolejną samogłoskę:
| aa | ああ |
| ii | いい |
| uu | うう |
| ee | えい |
| oo | おう |
Zwróć uwagę, że pomimo zapisu alfabetycznego “oo”, zapis hiragana zawiera dodane “う”, natomiast “e” – “い”.
Do przedłużania brzmienia samogłoski rzadziej używany jest znak myślnika "ー", który to używany jest w katakanie. Przykład takiego zastosowania jest czasem widoczny na banerach restauracji zapraszających na pyszną “zupkę chińską”: raamen (らーめん), choć zapisuje się ten wyraz głównie katakaną (ラーメン)
Wydłużenie spółgłosek odbywa się przez dodanie przed daną spółgłoskę małego “tsu”: っ. Przykład: “otto” おっと (mąż).
Jak wspomniałem w poprzednim dziale, sposób czytania jest identyczny z polskim, czyli zamiast pierwszego “t” stosujemy krótką pauzę (”o-to”).
Na jeden raz to sporo nowych informacji. Nie zrażaj się jednak, przyswajanie tych znaków nie zajmie Ci długo czasu. Postaram się, żeby nauka hiragany była dla Ciebie świetną zabawą. Zapraszam do następnego działu: “hiragana – ćwiczenia”.
Poprzednia część tej lekcji: Czytanie głosek
Następna część tej lekcji: Hiragana - ćwiczenia
